Om nooit meer te vergeten!

Barbara en tante Geert zitten aan tafel. Tussen hen in ligt het herinneringsboek. Tante Geert geniet ervan terug te blikken op de dingen die voorbijgingen, op haar jeugd en haar leven samen met Daan en de kinderen. Tante Geer vertelt, Barbara maakt aantekeningen  en samen leggen ze de verhalen vast in het boek. Ook nu

Tante staart nog wat voor zich uit en mijmert over haar dagjes uit naar het strand samen met Daan en later met de kinderen. Ze vertelt hoe heerlijk ze het altijd heeft gevonden om met haar blote voeten door het zachte zand te lopen en het ruisen van de zee te horen, het zout op haar lippen te proeven. Het waren mooie momenten voor haar zelf, even niemand om zich heen, alleen zij en het strand. Ze moet lachen als ze vertelt hoe ze altijd met schelpen thuiskwam. Ze kon nooit stoppen met zoeken. Als ze een mooie schelp had gevonden wist ze bijna zeker dat een eindje verderop nog een mooiere zou liggen. Een schelp in je hand houden, hem ruiken en bekijken in al zijn schoonheid, ja dat was fijn

Ze staat op en loopt naar de kast waaruit ze een pot vol schelpen haalt. ‘Kijk’ zegt ze, hier zijn er nog een paar. ‘Vind je ze niet prachtig?’ Ik haal een plastic hoes uit de map en samen zoeken we de mooiste schelpen eruit en stoppen die in het boek.

Als je in je directe omgeving te maken krijgt met dementie dan wordt er veel van je gevraagd. Het omgaan met de dementerende wordt steeds complexer en de dagelijkse zorg kan een behoorlijke belasting zijn. Het verlies van het contact met de dementerende is vaak het moeilijkste en dat wordt alleen maar erger naarmate iemand verder in het proces van dementie terechtkomt. Iedere keer verliest de dementerende oudere een stukje meer van zichzelf. Het kan zelfs zover gaan dat een vader zijn kinderen niet meer herkent. De familie komt in een rouwproces: degene van wie je houdt er nog wel is, maar het is niet meer de persoon die je kende. Je voelt verdriet en machteloosheid en je moet nieuwe wegen zoeken voor het omgaan met elkaar.
Het  maken van een herinneringsboek kan helpen bij dit lange en moeilijke proces. Je kijkt samen nog een keer terug naar de mooie en soms ook moeilijke dingen die het leven met elkaar hebben gemaakt tot wat het is. Door met elkaar die herinneringen nog een keer opnieuw te beleven geeft het steun aan zowel de dementerende als aan de mantelzorger.
Het bezig te zijn met herinneringen en het vastleggen biedt je mogelijkheden in contact te blijven met de dementerende.  Dat helpt soms bij het verwerken van het verdriet en bij het afsluiten van wat voorbij is.

Ouderen vinden het vaak prettig om hun verhalen en belevenissen uit hun leven te vertellen aan anderen. Herinneringen ophalen aan de tijd dat ze nog in het volle leven stonden geeft hen een gevoel van eigenwaarde en het biedt meer grip op het hun dagelijks bestaan.
Als luisteraar kom je in contact met de innerlijke wereld van de ander. Een kijkje nemen in de beleving van je partner, ouder, broer of zus helpt hen beter te begrijpen. Dat kan heel verrassend zijn, ook al omdat een dementerende de wereld en ook zijn herinneringen soms heel anders beleeft en ervaart dan voorheen.

Een herinneringsboek is geen compleet levensverhaal. Het is een verzameling van op zichzelf staande herinneringen, waarover de oudere vertelt en die je samen vastlegt in een boek. Het gaat om de eigen beleving van de dementerende en de emoties van toen die nu herbeleefd worden. Dementerende mensen weten meestal de feiten niet meer precies. Wanneer de kinderen geboren zijn of zelfs de volgorde waarin ze geboren zijn kan gewist zijn. Dat is niet erg. Ieder verhaal is mooi ook al klopt het niet met de werkelijkheid en is het misschien niet helemaal logisch.

Dit boek is geschreven voor iedereen die te maken heeft met een dementerende oudere in zijn of haar omgeving. Die oudere kan thuis wonen of in een verzorgings- of verpleeghuis. Als partner, kind, vriend of vriendin, broer of zus of als goede buur van een dementerende kun je met iemand een herinneringsboek maken, maar ook verzorgenden en begeleiders van dementerende ouderen kunnen werken met herinneringsboeken. Zij kunnen samen met de familie een boek maken. Dit boek geeft ook hen handvatten: als ze meer weten over het verleden en het verhaal van de oudere, kunnen ze het gedrag van die oudere beter begrijpen en de zorg gerichter geven.
Op het moment dat je dit boek leest heb je waarschijnlijk al veel kennis en vaardigheden opgedaan in het omgaan met dementie. Iedere dementerende is weer een klein beetje anders en als mantelzorger ken jij die ander het best. Gebruik dit boek als een handvat bij het maken van een herinneringsboek en zet je eigen ervaringen met de dementerende daarbij in.

Het boek bestaat uit twee delen: Het eerste deel van het boek is het verhaal van Barbara en haar Tante Geert, die lijdt aan de ziekte van Alzheimer.  Als Barbara ontdekt dat ze het contact met haar tante begint te verliezen gaat ze op zoek naar mogelijkheden om dat contact te herstellen. Ze ontdekt dat het ophalen van herinneringen hen beide plezier geeft en ze maken samen een herinneringsboek. Het verhaal geeft het ziekteproces van tante Geert weer, de manier waarop Barbara daar mee omgaat, waarbij het herinneringsboek centraal staat.

Het tweede deel is een handleiding. Het geeft je informatie over de manier waarop je zelf aan de slag kunt met het maken van een herinneringsboek met een dementerende oudere.

De handleiding is opgesplitst in 3 hoofdstukken:
In het eerste hoofdstuk vind je concrete informatie over het maken van een boek. Wat heb je nodig en hoe ga je er samen met de dementerende aan werken? Ook vind je hier verschillende mogelijkheden om zo’n boek te maken en je leest hoe je gesprekken kunt voeren.
Het tweede hoofdstuk gaat over herinneren: wat is herinneren en op welke manieren kun je herinneringen naar boven halen? Je vind er voorbeelden, over het gebruik maken van de zintuigen en de rol die emoties spelen bij het herinneren.
Het derde hoofdstuk geeft je inzicht in het ziektebeeld van dementie in de verschillende  stadia. Je vindt er informatie over de mogelijkheden over de omgang met dementerende ouderen,  toegespitst op het maken van een herinneringsboek.

In de handleiding wordt de dementerende de verteller genoemd en de mantelzorger de begeleider of de luisteraar.

Het is fijn om samen plezier te hebben bij het ophalen van herinneringen en het vastleggen hiervan in een herinneringsboek. Het boek is pas echt af als de dementerende er niet meer is. Maar ook dan zal het boek voor altijd een mooie herinnering blijven.